Buồn nôn và nôn là những triệu chứng thường gặp (khoảng 50-80% phụ nữ mang thai), đặc biệt ở 3 tháng đầu thai kỳ. Các triệu chứng buồn nôn, nôn thường khởi phát từ tuần thứ 4 đến tuần thứ 8 sau kỳ kinh cuối và tự biến mất trong tam cá nguyệt thứ hai. Việc quản lý các triệu chứng buồn nôn và nôn trong thai kỳ cần đặc biệt thận trọng do giai đoạn xuất hiện cũng là thời điểm quan trọng trong quá trình hình thành cơ quan của thai nhi.
- Biện pháp không dùng thuốc
Biện pháp dinh dưỡng
Biện pháp dinh dưỡng như điều chỉnh thói quen ăn uống là lựa chọn ưu tiên trong điều trị buồn nôn, nôn trong thai kỳ. Các biện pháp được khuyến cáo, bao gồm:
- Ăn nhiều bữa trong ngày, mỗi lần ăn ít
- Tránh các bữa ăn chứa nhiều chất béo, cay hoặc có mùi mạnh
- Ưu tiên thực phẩm giàu protein hoặc carbohydrat
- Ưu tiên thức ăn hoặc đồ uống mát (uống từng lượng nhỏ, dùng ngoài bữa ăn)
- Tránh nằm ngay sau khi ăn, đặc biệt là nằm nghiêng trái
Gừng - Có thể sử dụng
Tuy bằng chứng khoa học vẫn còn hạn chế, gừng được ghi nhận là an toàn trong suốt thai kỳ và có tác dụng hỗ trợ làm giảm nhẹ cảm giác buồn nôn và nôn trong thai kỳ. Gừng có thể dùng dưới dạng tươi, trà hoặc viên nang.
Về độ an toàn, hiện nay có ít nghiên cứu trực tiếp về việc sử dụng gừng trong thai kỳ nhưng gừng có lịch sử sử dụng lâu dài. Cho đến nay, chưa ghi nhận tác dụng không mong muốn nào đối với thai nhi hay thai kỳ, do đó, gừng có thể được khuyến cáo sử dụng trong thai kỳ nhằm hỗ trợ điều trị buồn nôn và nôn.
- Điều trị bằng thuốc
Bảng tổng hợp các lựa chọn điều trị buồn nôn và nôn trong thai kỳ
|
Thuốc kháng histamin H1
|
|
Doxylamin
|
Có thể sử dụng (chỉ định phê duyệt tại Bỉ)
|
|
Meclozin
|
Có thể sử dụng (ngoài chỉ định)
|
|
Thuốc tăng nhu động dạ dày - ruột
|
|
Metoclopramid
|
Có thể sử dụng (ngắn hạn, ngoài chỉ định)
|
|
Domperidon
|
Có thể sử dụng (ngắn hạn, ngoài chỉ định)
|
|
Thuốc kháng 5-HT3
|
|
Ondansetron
|
Chỉ cân nhắc trong trường hợp nôn nghén nặng không đáp ứng với các liệu pháp khác
|
- Kết luận
Lựa chọn thuốc trong xử trí buồn nôn và nôn trong thai kỳ luôn là một vấn đề thách thức trong thực hành. Do các dữ liệu độ an toàn của các thuốc trên phụ nữ có thai còn nhiều hạn chế về cả số lượng và chất lượng bằng chứng thấp.
Vì vậy, CBIP có tiến hành tra cứu thêm nhiều nguồn dữ liệu về vấn đề này. CBIP khuyến cáo:
- Các biện pháp điều chỉnh chế độ ăn uống và gừng được xem là lựa chọn ưu tiên trong điều trị buồn nôn và nôn khi mang thai
- Nếu các biện pháp không dùng thuốc không hiệu quả, doxylamin và meclozin có thể được cân nhắc sử dụng.
- Metoclopramid hoặc domperidon cũng có thể được sử dụng, tuy nhiên chỉ nên sử dụng trong thời gian ngắn do có thể tăng nguy cơ xuất hiện một số tác dụng không mong muốn trên mẹ và trẻ sơ sinh.
- Trong trường hợp buồn nôn hoặc nôn nghiêm trọng không đáp ứng bất kỳ liệu pháp điều trị khác, ondansetron có thể được cân nhắc, tuy nhiên cần tránh sử dụng trong 3 tháng đầu do nguy cơ dị tật hở môi/hở hàm ếch.
Nguồn:
- https://canhgiacduoc.org.vn/CanhGiacDuoc/DiemTin/5822/cbip-quan-ly-buon-non-non-trong-thai-ky.htm
- https://www.cbip.be/fr/quelles-sont-les-options-sures-dans-la-prise-en-charge-des-nausees-et-vomissements-pendant-la-grossesse/