Mang thai ở tuổi vị thành niên có thể làm thay đổi việc học tập, sức khỏe và những kế hoạch tương lai. Trang bị kiến thức về sức khỏe sinh sản, biết cách phòng tránh mang thai ngoài ý muốn và các bệnh lây truyền qua đường tình dục là cách mỗi bạn trẻ chủ động bảo vệ chính mình.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thanh thiếu niên có nhu cầu chăm sóc sức khỏe sinh sản và cần được tiếp cận thông tin khoa học, dịch vụ phù hợp cũng như nhiều lựa chọn tránh thai. Tuổi tác, tự bản thân nó, không phải là lý do y khoa để từ chối một phương pháp tránh thai cho vị thành niên. Việc lựa chọn phương pháp nào cần dựa trên tình trạng sức khỏe và được tư vấn phù hợp.
Trước hết: nếu chưa sẵn sàng, hãy nói “chưa”
Không quan hệ tình dục khi chưa sẵn sàng là một lựa chọn hoàn toàn đúng đắn.
Mỗi bạn trẻ cần biết rằng không ai có quyền ép buộc mình quan hệ tình dục. Một mối quan hệ lành mạnh cần có sự tự nguyện, tôn trọng và trách nhiệm của cả hai.
Nếu chưa sẵn sàng về thể chất, tâm lý hoặc chưa muốn đối mặt với nguy cơ mang thai và bệnh lây truyền qua đường tình dục, hãy lựa chọn trì hoãn quan hệ tình dục.
Tuy nhiên, đối với những bạn đã có quan hệ tình dục, việc trang bị kiến thức về tránh thai và tình dục an toàn là rất cần thiết.
1. Bao cao su – lựa chọn quan trọng đối với người trẻ
Bao cao su là một trong những phương pháp đơn giản, dễ tiếp cận và không chứa hormone.
Điểm đặc biệt quan trọng: bao cao su vừa giúp phòng mang thai ngoài ý muốn, vừa giúp giảm nguy cơ lây truyền các bệnh nhiễm trùng qua đường tình dục, bao gồm HIV. Đây là phương pháp tránh thai duy nhất đồng thời có tác dụng phòng cả mang thai và các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Bao cao su cần được sử dụng đúng cách và trong mỗi lần quan hệ tình dục.
Nếu bao cao su bị rách, tuột hoặc không sử dụng, có thể cần được tư vấn về tránh thai khẩn cấp càng sớm càng tốt.
2. Thuốc tránh thai hàng ngày – có thể sử dụng ở tuổi vị thành niên
Thuốc tránh thai hàng ngày có nhiều loại, trong đó phổ biến là thuốc chứa estrogen và progestin hoặc thuốc chỉ chứa progestin.
WHO cho biết thuốc tránh thai đường uống có thể được sử dụng ở tuổi vị thành niên nếu phù hợp về mặt y khoa. Thuốc không gây vô sinh và khả năng sinh sản thường trở lại nhanh chóng sau khi ngừng sử dụng.
Tuy nhiên, thuốc tránh thai hàng ngày không phòng các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Vì vậy, với người trẻ có nguy cơ mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục, bao cao su vẫn rất quan trọng.
3. Que cấy tránh thai – hiệu quả cao, kéo dài
Que cấy tránh thai là những que nhỏ chứa hormone được đặt dưới da mặt trong cánh tay bởi nhân viên y tế.
Đây là phương pháp có hiệu quả tránh thai cao và kéo dài, phù hợp với những người muốn tránh thai trong thời gian dài nhưng vẫn có nhu cầu sinh con sau này.
WHO cho rằng thanh thiếu niên có thể sử dụng nhiều phương pháp tránh thai hiện đại, trong đó có que cấy, nếu phương pháp phù hợp về mặt y khoa.
Que cấy không phòng các bệnh lây truyền qua đường tình dục, vì vậy vẫn cần bao cao su khi có nguy cơ.
4. Dụng cụ tử cung – một lựa chọn tránh thai dài hạn
Dụng cụ tử cung (IUD), thường được gọi là “đặt vòng”, là phương pháp tránh thai có hiệu quả cao và kéo dài.
Có dụng cụ tử cung chứa đồng và dụng cụ tử cung giải phóng hormone. Việc lựa chọn cần được bác sĩ đánh giá và tư vấn cụ thể.
Đây không phải phương pháp bảo vệ khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục, vì vậy bao cao su vẫn cần thiết khi có nguy cơ. WHO khuyến nghị lựa chọn phương pháp dựa trên tình trạng sức khỏe, nhu cầu và mong muốn của từng người.
5. Tránh thai khẩn cấp – dùng khi có sự cố
Tránh thai khẩn cấp được sử dụng sau quan hệ tình dục không được bảo vệ hoặc khi biện pháp tránh thai gặp sự cố, chẳng hạn bao cao su bị rách hoặc tuột.
Thuốc tránh thai khẩn cấp không nên được sử dụng thay thế cho một phương pháp tránh thai thường xuyên.
Nếu đã xảy ra quan hệ tình dục không bảo vệ, hãy tìm kiếm tư vấn càng sớm càng tốt để lựa chọn biện pháp phù hợp. WHO cũng khuyến nghị các biện pháp tránh thai khẩn cấp nên được sử dụng trong thời gian thích hợp sau quan hệ để đạt hiệu quả.
Những cách tránh thai không nên quá tin tưởng
“Tính ngày an toàn”, xuất tinh ngoài hoặc dựa vào những kinh nghiệm truyền miệng có độ tin cậy thấp hơn nhiều biện pháp tránh thai hiện đại.
WHO xếp các phương pháp nhận biết khả năng sinh sản và xuất tinh ngoài vào nhóm kém tin cậy hơn.
Đặc biệt, không nên tự ý sử dụng thuốc tránh thai của người khác, tự mua thuốc nội tiết hoặc sử dụng các sản phẩm không rõ nguồn gốc.
Điều quan trọng nhất: “2 lớp bảo vệ”
Đối với thanh thiếu niên đã có quan hệ tình dục, một lựa chọn được khuyến khích là kết hợp bao cao su với một biện pháp tránh thai hiệu quả khác, khi phù hợp.
Ví dụ:
Bao cao su + thuốc tránh thai hàng ngày
hoặc
Bao cao su + que cấy/dụng cụ tử cung
Cách tiếp cận này vừa giúp phòng mang thai ngoài ý muốn, vừa giúp giảm nguy cơ lây truyền các bệnh nhiễm trùng qua đường tình dục. WHO xác định bao cao su là phương pháp tránh thai duy nhất đồng thời giúp phòng các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Đừng ngại tìm đến nhân viên y tế
Nhiều bạn trẻ ngại hỏi về tránh thai vì sợ bị đánh giá hoặc cho rằng đây là vấn đề “nhạy cảm”.
Nhưng tìm hiểu kiến thức về sức khỏe sinh sản không phải là điều đáng xấu hổ.
WHO nhấn mạnh việc cung cấp thông tin sức khỏe sinh sản khoa học, phù hợp với lứa tuổi giúp người trẻ đưa ra quyết định có trách nhiệm, tăng sử dụng biện pháp tránh thai và giảm nguy cơ mang thai ngoài ý muốn.
Khi cần tư vấn, các bạn có thể tìm đến cơ sở y tế để được nhân viên chuyên môn hướng dẫn riêng tư, phù hợp với tình trạng sức khỏe và nhu cầu của mình.
5 ĐIỀU NGƯỜI TRẺ CẦN NHỚ
- Chưa sẵn sàng thì hãy nói “CHƯA”.
- Nếu có quan hệ tình dục, hãy chủ động tránh thai và sử dụng bao cao su đúng cách.
- Không tự ý sử dụng thuốc tránh thai hoặc thuốc nội tiết khi chưa được tư vấn y tế phù hợp.
- Bao cao su giúp phòng cả mang thai ngoài ý muốn và giảm nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
- Khi có thắc mắc về sức khỏe sinh sản, hãy tìm đến nhân viên y tế – đừng ngại hỏi.
TUỔI TRẺ LÀ ĐỂ HỌC TẬP, TRẢI NGHIỆM VÀ XÂY DỰNG TƯƠNG LAI
Hiểu biết không làm bạn “trưởng thành sớm”.
Hiểu biết giúp bạn biết cách bảo vệ chính mình.
Không mang thai ngoài ý muốn.
Không mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Không để một phút thiếu hiểu biết ảnh hưởng đến tương lai.
Chủ động bảo vệ bản thân hôm nay – chủ động xây dựng tương lai ngày mai.
Nguồn tham khảo: WHO
Thu Linh - Phòng Truyền thông