Trong thời gian mang thai, cơ thể người mẹ có nhiều thay đổi về nội tiết. Những thay đổi này có thể làm giảm hiệu quả hoạt động của insulin, khiến glucose tích tụ trong máu. Khi cơ thể không đáp ứng đủ nhu cầu insulin tăng lên trong thai kỳ, đái tháo đường thai kỳ có thể xuất hiện.
Tình trạng này có thể gặp ở cả những thai phụ trước đó khỏe mạnh, không thừa cân và không có người thân mắc đái tháo đường. Do đó, việc sàng lọc không nên chỉ dựa vào triệu chứng hoặc cảm nhận của thai phụ.
Thai phụ cần được đánh giá từ lần khám đầu tiên
Theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế, các yếu tố nguy cơ đái tháo đường cần được đánh giá ngay trong lần khám thai đầu tiên.
Thai phụ thuộc nhóm nguy cơ thấp thường được hẹn xét nghiệm sàng lọc trong khoảng tuần 24 - 28 của thai kỳ. Đây là thời điểm tình trạng đề kháng insulin có xu hướng biểu hiện rõ hơn.
Những người có nguy cơ cao có thể được bác sĩ chỉ định xét nghiệm đường huyết ngay từ lần khám đầu hoặc tại thời điểm phù hợp với từng trường hợp. Tiền sử đái tháo đường thai kỳ, sinh con có cân nặng lớn, thừa cân, béo phì hoặc gia đình có người mắc đái tháo đường là những thông tin thai phụ cần cung cấp đầy đủ khi đi khám.
Nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống là một phương pháp thường được sử dụng trong sàng lọc và chẩn đoán. Thai phụ cần nhịn ăn và thực hiện lấy máu theo đúng các mốc thời gian được hướng dẫn. Không nên tự diễn giải một chỉ số đường huyết riêng lẻ để kết luận mắc bệnh.
Phát hiện bệnh không đồng nghĩa thai kỳ sẽ có biến chứng
Khi được chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ, thai phụ sẽ được đánh giá tình trạng sức khỏe, tư vấn dinh dưỡng, lựa chọn mức độ vận động và hướng dẫn theo dõi đường huyết.
Chế độ ăn cần bảo đảm đủ năng lượng và dưỡng chất cho thai kỳ, đồng thời phân bố lượng tinh bột phù hợp trong ngày. Thai phụ không nên bỏ bữa, nhịn ăn hoặc cắt hoàn toàn tinh bột vì có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và sự phát triển của thai nhi.
Vận động nhẹ nhàng có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết, nhưng hình thức và cường độ cần phù hợp với tuổi thai, tình trạng sản khoa và hướng dẫn của bác sĩ. Một số trường hợp cần dùng thuốc hoặc insulin khi thay đổi chế độ ăn và vận động chưa đạt mục tiêu kiểm soát.
Trong quá trình theo dõi, bác sĩ sẽ đánh giá đường huyết của mẹ, sự phát triển của thai nhi và các yếu tố liên quan để điều chỉnh kế hoạch chăm sóc. Thai phụ không nên tự ngừng điều trị khi thấy chỉ số đã ổn định.
Vì sao phải kiểm tra lại sau sinh?
Sau cuộc sinh, nhu cầu insulin thay đổi và đường huyết của nhiều người có thể trở về mức bình thường. Tuy nhiên, tiền sử đái tháo đường thai kỳ là một yếu tố nguy cơ của đái tháo đường típ 2 sau này.
Phụ nữ từng mắc đái tháo đường thai kỳ cần kiểm tra lại đường huyết từ tuần thứ 4 đến tuần thứ 12 sau sinh theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Sau mốc này, việc duy trì chế độ ăn phù hợp, vận động đều đặn và kiểm tra sức khỏe định kỳ vẫn cần được tiếp tục.
Sàng lọc đúng thời điểm giúp phát hiện những rối loạn chưa biểu hiện thành triệu chứng. Thai phụ nên đi khám đúng lịch, trao đổi đầy đủ tiền sử sức khỏe và thực hiện xét nghiệm tại cơ sở y tế có đủ năng lực chuyên môn. Mỗi kết quả cần được bác sĩ đánh giá trong toàn bộ diễn biến thai kỳ, thay vì tách riêng để tự kết luận hoặc tự điều chỉnh chế độ chăm sóc.
Phòng Truyền thông.