Mang thai ngoài tử cung là tình trạng trứng đã được thụ tinh nhưng không làm tổ trong buồng tử cung, mà phát triển ở vị trí khác như vòi tử cung, buồng trứng, cổ tử cung hoặc ổ bụng. Một dạng đặc biệt là thai làm tổ tại sẹo mổ lấy thai cũ.
Đây là một cấp cứu sản khoa nguy hiểm nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Tỷ lệ không cao nhưng luôn tiềm ẩn rủi ro
Theo ThS.BSCKII Nguyễn Hùng Sơn – Trưởng khoa D3, Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội, thai ngoài tử cung chiếm khoảng 1% tổng số các trường hợp mang thai.
Mỗi ngày, các cơ sở sản khoa tiếp nhận các ca bệnh với mức độ khác nhau, từ những trường hợp phát hiện sớm đến những ca nhập viện muộn do khối thai đã vỡ, gây mất máu nghiêm trọng.
Dấu hiệu nhận biết – không nên bỏ qua
Theo chuyên gia, thai ngoài tử cung thường có 3 dấu hiệu lâm sàng điển hình:
- Chậm kinh
Đây là dấu hiệu sớm, đặc biệt có giá trị ở phụ nữ có chu kỳ kinh nguyệt đều.
- Đau bụng
- Đau âm ỉ một bên hố chậu hoặc vùng bụng dưới
- Có thể đau từng cơn
- Khi khối thai vỡ: đau dữ dội, đột ngột, kèm choáng
- Ra máu âm đạo bất thường
- Máu thường sẫm màu
- Ra ít nhưng kéo dài
- Xuất hiện sau khi chậm kinh vài tuần
Khi nào là tình trạng nguy hiểm?
Nếu không được phát hiện sớm, thai ngoài tử cung có thể vỡ, gây chảy máu trong ổ bụng.
Các dấu hiệu cảnh báo gồm:
- Đau bụng dữ dội, tăng nhanh
- Choáng váng, hoa mắt, ngất xỉu
- Da xanh, mệt lả
Trong trường hợp này, người bệnh có thể sốc mất máu, đe dọa tính mạng nếu không cấp cứu kịp thời.
Chẩn đoán: Cần kết hợp thăm khám và xét nghiệm
Để xác định chính xác, bác sĩ sẽ kết hợp:
- Khám lâm sàng
- Xét nghiệm máu (Beta-hCG)
- Siêu âm (đầu dò âm đạo hoặc ổ bụng)
Dấu hiệu gợi ý trên siêu âm:
- Không thấy túi thai trong tử cung
- Có khối bất thường cạnh tử cung
- Có thể thấy túi thai, thậm chí tim thai ngoài tử cung
Theo các khuyến cáo của sản khoa quốc tế, việc chẩn đoán sớm giúp giảm đáng kể nguy cơ biến chứng.
Nguyên nhân thường gặp
Thai ngoài tử cung thường liên quan đến các yếu tố làm tổn thương hoặc cản trở sự di chuyển của trứng:
Tại vòi tử cung
- Viêm dính vòi tử cung (đặc biệt do nhiễm Chlamydia)
- Dị dạng bẩm sinh
- Sau phẫu thuật vòi tử cung
- Rối loạn nhu động vòi tử cung
Các yếu tố khác
- Lạc nội mạc tử cung
- U buồng trứng
- Tiền sử nạo phá thai
- Can thiệp hỗ trợ sinh sản
Phương pháp điều trị
Tùy theo tình trạng cụ thể, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp:
- Điều trị nội khoa
Áp dụng khi:
- Khối thai nhỏ
- Chưa vỡ
- Nồng độ Beta-hCG thấp
Thuốc thường dùng là Methotrexate, giúp làm ngừng phát triển của khối thai.
- Điều trị ngoại khoa
Áp dụng khi:
- Khối thai lớn
- Có nguy cơ vỡ hoặc đã vỡ
Phương pháp gồm:
- Mổ nội soi (phổ biến hiện nay, ít xâm lấn)
- Mổ mở trong trường hợp nặng
Tùy tổn thương, bác sĩ có thể:
- Bảo tồn vòi tử cung
- Hoặc cắt bỏ vòi tử cung nếu cần thiết
Ảnh hưởng đến khả năng sinh sản
Thai ngoài tử cung có thể:
- Làm giảm khả năng mang thai tự nhiên
- Tăng nguy cơ tái phát ở lần mang thai sau
- Trong một số trường hợp có thể dẫn đến vô sinh
Do đó, việc phát hiện và điều trị sớm có ý nghĩa rất quan trọng.
Cách phòng tránh
Các chuyên gia khuyến cáo:
- Điều trị triệt để các bệnh viêm nhiễm phụ khoa, đặc biệt là viêm vòi tử cung
- Quan hệ tình dục an toàn
- Hạn chế nạo phá thai
- Theo dõi và điều trị lạc nội mạc tử cung
- Khám phụ khoa định kỳ
👉 Sau điều trị thai ngoài tử cung, nên chờ ít nhất 6–12 tháng trước khi mang thai lại để cơ thể hồi phục hoàn toàn.
Bác sỹ Sơn nhắc chị em cần lưu ý: Thai ngoài tử cung là biến chứng nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm.
👉 Khi có dấu hiệu chậm kinh kèm đau bụng, ra máu bất thường, phụ nữ cần đi khám ngay
👉 Chủ động chăm sóc sức khỏe sinh sản là cách tốt nhất để bảo vệ khả năng làm mẹ trong tương lai
Mọi nhu cầu thăm khám xin liên hệ:
Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội
Tổng đài đặt khám: 1900 6922
Địa chỉ:
• Số 929 La Thành, Phường Láng, Hà Nội
• Số 38 Cảm Hội, Phường Hai Bà Trưng, Hà Nội
• Số 10 Quang Trung, Phường Hà Đông, Hà Nội
• Số 88–90 Lê Lợi, Phường Hà Đông, Hà Nội
Thu Linh - Tổ Truyền thông