Khám thai định kỳ là một trong những biện pháp quan trọng giúp theo dõi sức khỏe của mẹ, đánh giá sự phát triển của thai nhi và phát hiện sớm các nguy cơ có thể ảnh hưởng đến thai kỳ. Việc thăm khám đúng thời điểm, thực hiện đầy đủ các xét nghiệm và sàng lọc cần thiết sẽ giúp mẹ bầu chủ động hơn trong quá trình chăm sóc thai nghén, chuẩn bị cho cuộc sinh an toàn.
Vì sao cần khám thai đầy đủ và đúng lịch?
Trong suốt thai kỳ, cơ thể người mẹ có nhiều thay đổi để thích nghi với sự phát triển của thai nhi. Một số bất thường về sức khỏe của mẹ hoặc thai nhi có thể diễn tiến âm thầm, không biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn đầu.
Thông qua các lần khám thai, bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng sức khỏe của mẹ, theo dõi sự phát triển của thai nhi, kiểm tra huyết áp, cân nặng, các dấu hiệu sản khoa và chỉ định những xét nghiệm cần thiết.
Đặc biệt, khám thai định kỳ giúp phát hiện và đánh giá các nguy cơ như tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật, đái tháo đường thai kỳ, thiếu máu, nhiễm khuẩn trong thai kỳ, bất thường về nhiễm sắc thể hoặc dị tật hình thái thai nhi. Từ đó, bác sĩ có thể tư vấn theo dõi, điều trị hoặc can thiệp kịp thời khi cần thiết.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), phụ nữ mang thai nên có ít nhất 8 lần tiếp xúc với nhân viên y tế trong quá trình chăm sóc trước sinh nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc và giảm nguy cơ bất lợi cho mẹ và bé.
Những mốc khám thai quan trọng mẹ bầu cần ghi nhớ
Theo Hướng dẫn quốc gia về các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản của Bộ Y tế năm 2026, phụ nữ mang thai cần được quản lý thai nghén và khám thai ít nhất 6 lần trong thai kỳ; khuyến cáo thực hiện từ 6-8 lần. Tần suất thăm khám có thể nhiều hơn đối với những trường hợp thai kỳ nguy cơ cao hoặc khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Dưới đây là những mốc khám thai quan trọng mẹ bầu cần lưu ý:
- Lần khám đầu tiên: Sau chậm kinh 2-3 tuần
Đây là thời điểm mẹ nên đến cơ sở y tế để xác định tình trạng mang thai, vị trí thai, tuổi thai và đánh giá bước đầu sự phát triển của thai nhi.
Bác sĩ sẽ khai thác tiền sử bệnh lý, tiền sử sản khoa, các loại thuốc đang sử dụng, tình trạng sức khỏe hiện tại và những yếu tố có thể ảnh hưởng đến thai kỳ. Tùy từng trường hợp, thai phụ có thể được chỉ định siêu âm và xét nghiệm cần thiết.
Việc khám sớm giúp phát hiện những bất thường ban đầu, đặc biệt là nguy cơ thai ngoài tử cung, đồng thời giúp mẹ được tư vấn chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt và bổ sung vi chất phù hợp.
- Tuần thai 11-13 tuần 6 ngày: Sàng lọc trước sinh quý I
Đây là một trong những mốc khám thai đặc biệt quan trọng. Thai phụ được siêu âm đánh giá tuổi thai, sự phát triển ban đầu của thai nhi, đo khoảng sáng sau gáy và khảo sát các dấu hiệu bất thường theo chỉ định.
Bên cạnh đó, bác sĩ có thể tư vấn các phương pháp sàng lọc lệch bội nhiễm sắc thể như Double test hoặc xét nghiệm ADN tự do của thai nhi trong máu mẹ (NIPT), tùy tình trạng thai phụ và nhu cầu sàng lọc.
Các xét nghiệm máu, nhóm máu ABO, Rh, đánh giá thiếu máu, đường huyết, nước tiểu và sàng lọc các bệnh truyền nhiễm cũng được thực hiện theo chỉ định chuyên môn.
- Tuần thai 18-20: Đánh giá sự phát triển của thai nhi
Ở giai đoạn này, thai phụ cần tái khám để bác sĩ đánh giá sự phát triển của thai nhi, tình trạng sức khỏe của mẹ và các dấu hiệu bất thường nếu có.
Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm, đánh giá chiều dài cổ tử cung, kiểm tra các chỉ số sản khoa và thực hiện những xét nghiệm bổ sung.
Đây cũng là giai đoạn mẹ cần tiếp tục theo dõi và thực hiện đầy đủ các nội dung sàng lọc theo lịch hẹn của bác sĩ.
- Tuần thai 21-22: Siêu âm khảo sát hình thái thai nhi
Đây là mốc khám quan trọng nhằm khảo sát cấu trúc giải phẫu của thai nhi, đánh giá các cơ quan như não, tim, phổi, cột sống, thành bụng, thận, tay chân và các cơ quan khác.
Siêu âm hình thái giúp phát hiện nhiều dị tật bẩm sinh hoặc bất thường cấu trúc có thể quan sát được bằng siêu âm. Qua đó, bác sĩ sẽ tư vấn hướng theo dõi, làm thêm xét nghiệm hoặc chuyển khám chuyên sâu nếu phát hiện dấu hiệu nghi ngờ.
Thai phụ cần lưu ý không bỏ qua mốc siêu âm này, kể cả khi những lần khám trước đó đều cho kết quả bình thường.
- Tuần thai 24-27 tuần 6 ngày: Kiểm tra sức khỏe mẹ và sàng lọc đái tháo đường thai kỳ
Đây là giai đoạn cần chú trọng tầm soát đái tháo đường thai kỳ bằng nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống theo chỉ định của bác sĩ.
Đái tháo đường thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ thai to, đa ối, sinh khó và một số biến chứng cho cả mẹ và bé nếu không được phát hiện, kiểm soát phù hợp.
Ngoài ra, bác sĩ sẽ đánh giá cân nặng, huyết áp, tình trạng thai nhi, xét nghiệm nước tiểu và tư vấn tiêm chủng trong thai kỳ theo tiền sử tiêm phòng của mẹ.
- Tuần thai 28-32: Theo dõi sự phát triển của thai nhi trong quý III
Ở giai đoạn này, mẹ bầu cần tái khám để đánh giá sự phát triển của thai nhi, cân nặng ước tính, ngôi thai, lượng nước ối, vị trí bánh rau và các yếu tố liên quan đến sức khỏe thai kỳ.
Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu, nước tiểu và các thăm dò cần thiết để đánh giá tình trạng của mẹ, phát hiện sớm những nguy cơ trong giai đoạn cuối thai kỳ.
Đây cũng là thời điểm mẹ cần được tư vấn về chế độ dinh dưỡng, vận động, theo dõi cử động thai và chuẩn bị cho cuộc sinh.
- Tuần thai 36-40: Chuẩn bị cho cuộc sinh
Những tuần cuối thai kỳ là giai đoạn đặc biệt quan trọng. Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng sức khỏe của mẹ, sự phát triển của thai nhi, ngôi thai, cân nặng ước tính, lượng nước ối, bánh rau và các yếu tố có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển dạ.
Thai phụ được tư vấn về phương pháp sinh phù hợp, lựa chọn cơ sở sinh, chuẩn bị hồ sơ và những vật dụng cần thiết cho mẹ và bé.
Tùy tình trạng thai kỳ, bác sĩ sẽ hướng dẫn lịch tái khám phù hợp. Khi thai đủ tháng, việc theo dõi cần được thực hiện sát hơn, đặc biệt nếu đã đến hoặc vượt ngày dự sinh.
Lưu ý: Lịch khám trên là những mốc tham khảo dành cho thai kỳ diễn tiến bình thường. Thai phụ có tiền sử sảy thai, sinh non, tiền sản giật, thai lưu, đa thai, mang thai bằng phương pháp hỗ trợ sinh sản hoặc mắc bệnh lý nền cần được bác sĩ xây dựng kế hoạch theo dõi riêng.
Những dấu hiệu bất thường khi mang thai cần đi khám ngay
Bên cạnh việc tuân thủ lịch khám định kỳ, mẹ bầu cần chú ý theo dõi những thay đổi của cơ thể. Không nên chờ đến lịch hẹn tiếp theo nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như:
- Đau bụng nhiều, đau bụng liên tục hoặc đau bụng kèm co cứng tử cung.
- Ra máu âm đạo hoặc ra nước âm đạo bất thường.
- Đau đầu dữ dội, hoa mắt, nhìn mờ, phù mặt hoặc bàn tay đột ngột.
- Sốt, khó thở, đau ngực hoặc có biểu hiện bất thường về sức khỏe.
- Thai máy giảm rõ rệt hoặc không cảm nhận được cử động thai như thường ngày khi thai đã đến giai đoạn cần theo dõi cử động thai.
Đây có thể là những dấu hiệu cảnh báo biến chứng sản khoa. Thai phụ cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, đánh giá và xử trí kịp thời.
Mẹ bầu cần chuẩn bị gì khi đi khám thai?
Để việc thăm khám diễn ra thuận lợi, thai phụ nên lưu ý một số vấn đề sau:
- Mang theo sổ khám thai, kết quả siêu âm, xét nghiệm và các giấy tờ liên quan của những lần khám trước.
- Ghi nhớ ngày kinh cuối cùng, các triệu chứng bất thường đã gặp, tiền sử bệnh lý và những loại thuốc đang sử dụng để thông tin cho bác sĩ.
- Mặc trang phục thoải mái, thuận tiện cho việc thăm khám và siêu âm.
- Tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế trước khi thực hiện các xét nghiệm. Một số xét nghiệm cần nhịn ăn hoặc có yêu cầu chuẩn bị riêng, trong khi những xét nghiệm khác không cần nhịn ăn.
- Không tự ý sử dụng thuốc, thực phẩm chức năng hoặc thay đổi chế độ bổ sung vi chất khi chưa có tư vấn của bác sĩ.
Khám thai không chỉ là việc kiểm tra sức khỏe của mẹ và bé mà còn là quá trình chăm sóc, theo dõi liên tục trong suốt thai kỳ. Chủ động khám thai từ sớm, đúng lịch và tuân thủ hướng dẫn chuyên môn sẽ giúp phát hiện sớm các nguy cơ, có phương án xử trí phù hợp, góp phần bảo vệ sức khỏe người mẹ và tạo nền tảng cho sự chào đời an toàn của em bé.
Mọi nhu cầu thăm khám xin liên hệ:
Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội
Tổng đài đặt khám: 1900 6922
Địa chỉ:
• Số 929 La Thành, Phường Láng, Hà Nội
• Số 38 Cảm Hội, Phường Hai Bà Trưng, Hà Nội
• Số 10 Quang Trung, Phường Hà Đông, Hà Nội
• Số 88–90 Lê Lợi, Phường Hà Đông, Hà Nội
Thu Linh - Phòng Truyền thông