Tim bẩm sinh là dị tật bẩm sinh thường gặp nhất ở trẻ sơ sinh. Nhiều trẻ mắc bệnh nặng có thể hoàn toàn không có biểu hiện trong những ngày đầu sau sinh, nếu không được sàng lọc kịp thời sẽ bỏ lỡ thời điểm vàng can thiệp.**
Theo thống kê của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tim bẩm sinh chiếm khoảng 0,8 - 1% tổng số trẻ sinh ra sống mỗi năm. Tại Việt Nam, mỗi năm có khoảng 10.000 - 12.000 trẻ chào đời mắc tim bẩm sinh. Điều đáng lo ngại, khoảng 25% trong số đó thuộc nhóm tim bẩm sinh nghiêm trọng, cần được phẫu thuật hoặc can thiệp ngay trong năm đầu đời để giành lại sự sống cho trẻ.
Tại sao siêu âm trước sinh và khám thường quy sau sinh vẫn chưa đủ?
Nhiều cha mẹ cho rằng đã siêu âm thai đầy đủ là đã an tâm. Tuy nhiên, trên thực tế:
Siêu âm tim thai trước sinh, dù là phương tiện quan trọng, cũng chỉ phát hiện được khoảng 60-70% các trường hợp tim bẩm sinh. Kết quả phụ thuộc nhiều vào tư thế thai, tuần thai, thiết bị và kinh nghiệm của bác sĩ.
Khám lâm sàng cho trẻ ngay sau sinh cũng chỉ phát hiện được khoảng 2/3 các trường hợp, vì nhiều trẻ mắc tim bẩm sinh nặng trong những giờ đầu sau sinh vẫn hồng hào, bú tốt, chưa có tiếng tim bất thường.
Chính vì vậy, theo khuyến cáo của Bộ Y tế tại Hướng dẫn Chuyên môn về Chăm sóc sức khoẻ trẻ sơ sinh và khuyến cáo của Viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), việc sàng lọc chủ động các bệnh lý tim bẩm sinh nghiêm trọng cho trẻ ngay sau sinh là vô cùng cần thiết, giúp phát hiện sớm những trường hợp nặng không được chẩn đoán trước sinh.
Sàng lọc tim bẩm sinh được thực hiện như thế nào?
Tại Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội, sàng lọc tim bẩm sinh được thực hiện bằng phương pháp đo độ bão hoà oxy trong máu qua da (Pulse Oximetry).
Bác sĩ sẽ sử dụng các cảm biến nhỏ, mềm, đặt nhẹ nhàng lên da ở bàn tay phải và một chân của trẻ để đo chỉ số SpO2.
Ưu điểm của phương pháp này là:
-Thời điểm vàng:thực hiện tốt nhất trong khoảng 24 - 48 giờ sau sinh, khi hệ tuần hoàn của trẻ đã chuyển sang giai đoạn sau sinh.
-Nhanh chóng: chỉ mất 3-5 phút để thực hiện và có kết quả ngay.
-An toàn tuyệt đối:** Hoàn toàn không gây đau, không xâm lấn, không lấy máu, không ảnh hưởng đến trẻ.
Đây là kỹ thuật đã được triển khai thường quy tại nhiều quốc gia phát triển và được Bộ Y tế Việt Nam đưa vào chương trình sàng lọc, chẩn đoán, điều trị một số bệnh, tật trước sinh và sơ sinh.
Những trẻ nào cần được sàng lọc?
Tất cả trẻ sơ sinh đều nên được thực hiện sàng lọc tim bẩm sinh, trừ những trẻ đã được chẩn đoán xác định mắc tim bẩm sinh qua siêu âm trước sinh và đã có kế hoạch theo dõi, điều trị riêng.
Đặc biệt, cha mẹ không nên bỏ qua sàng lọc nếu trẻ sinh đủ tháng, cân nặng bình thường và trông hoàn toàn khỏe mạnh, vì chính nhóm trẻ này dễ bị bỏ sót bệnh nhất.
Hiểu đúng về kết quả sàng lọc
1. Kết quả sàng lọc nguy cơ cao:** Điều này không đồng nghĩa với việc trẻ chắc chắn bị tim bẩm sinh. Đây là tín hiệu cảnh báo trẻ cần được ưu tiên siêu âm tim bởi các bác sĩ chuyên khoa tim mạch Nhi để chẩn đoán xác định. Nhiều trường hợp chỉ là chậm đóng ống động mạch hoặc các biến đổi sinh lý thoáng qua.
2. Kết quả sàng lọc nguy cơ thấp:** Nghĩa là trẻ ít có khả năng mắc các thể tim bẩm sinh nặng, nguy kịch. Tuy nhiên, sàng lọc không thay thế cho chẩn đoán. Cha mẹ vẫn cần đưa trẻ đi khám ngay nếu trẻ có các dấu hiệu như: tím môi, đầu chi, thở nhanh, bú kém, vã mồ hôi khi bú, chậm tăng cân, viêm phổi tái diễn.
Sàng lọc tim bẩm sinh là một bước kiểm tra đơn giản, chi phí thấp nhưng có thể cứu sống một em bé. Chủ động sàng lọc cho con trong 24-48 giờ đầu sau sinh chính là cách cha mẹ trao cho con cơ hội được phát hiện sớm, can thiệp kịp thời, để con được nghe, được nói và phát triển toàn diện ngay từ những ngày đầu đời.
Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội
Tổng đài đặt khám: 1900 6922
Địa chỉ:
- 929 La Thành, Phường Láng, Hà Nội
- 38 Cảm Hội, Phường Hai Bà Trưng, Hà Nội
- 10 Quang Trung, Phường Hà Đông, Hà Nội
- 88-90 Lê Lợi, Phường Hà Đông, Hà Nội
Thu Linh - Phòng Truyền thông