Sữa non là gì?
Sữa non là những giọt sữa đầu tiên được cơ thể người mẹ tạo ra trong những ngày đầu sau sinh. Sữa thường có độ đặc cao, màu vàng nhạt hoặc vàng đậm.
Dù lượng sữa non không nhiều, đây lại là nguồn dinh dưỡng có giá trị đối với trẻ sơ sinh. Sữa non chứa nhiều thành phần bảo vệ, góp phần hỗ trợ hệ miễn dịch và giúp trẻ thích nghi với môi trường bên ngoài cơ thể mẹ sau khi chào đời.
Do nhìn thấy lượng sữa ít, một số bà mẹ cho rằng mình “chưa có sữa” hoặc sữa không đủ cho con. Tâm lý này có thể khiến gia đình vội vàng bổ sung nước, nước đường hoặc sữa công thức khi chưa có đánh giá của nhân viên y tế.
Vì sao lượng sữa non ít vẫn có thể phù hợp với trẻ?
Trong những ngày đầu đời, dạ dày của trẻ sơ sinh còn rất nhỏ. Vì vậy, trẻ không cần một lượng sữa lớn trong mỗi cữ bú.
Điều quan trọng lúc này là trẻ được da kề da với mẹ, được hỗ trợ bú sớm và bú thường xuyên theo nhu cầu. Việc bú đúng và đều đặn vừa giúp trẻ nhận được sữa non, vừa kích thích cơ thể mẹ tiếp tục sản xuất sữa.
Cha mẹ nên chú ý các dấu hiệu cho thấy trẻ sẵn sàng bú như quay đầu tìm vú, há miệng, chóp chép môi, đưa tay lên miệng hoặc cử động nhiều hơn. Khóc thường là dấu hiệu đói muộn, khi đó trẻ có thể khó bình tĩnh để ngậm bắt vú đúng cách.
Không nên chỉ nhìn lượng sữa vắt ra để kết luận mẹ ít sữa
Lượng sữa vắt được không phản ánh đầy đủ khả năng tiết sữa của người mẹ. Một số bà mẹ vắt được rất ít nhưng trẻ vẫn bú trực tiếp hiệu quả.
Cảm giác ngực chưa căng hoặc chưa thấy sữa chảy nhiều cũng không phải là căn cứ duy nhất để kết luận mẹ không đủ sữa.
Hiệu quả bú cần được đánh giá dựa trên nhiều yếu tố, bao gồm:
- Trẻ ngậm bắt vú đúng và bú sâu.
- Có thể quan sát hoặc nghe thấy nhịp bú, nuốt.
- Sau cữ bú, trẻ thư giãn hơn.
- Trẻ tỉnh táo phù hợp, bài tiết bình thường.
- Cân nặng được theo dõi và thay đổi phù hợp theo từng giai đoạn.
Khi còn băn khoăn, mẹ nên nhờ nhân viên y tế quan sát trực tiếp một cữ bú để được điều chỉnh tư thế và cách ngậm bắt vú.
Không nên tự ý bổ sung nước hoặc sữa công thức
Việc cho trẻ uống thêm nước, nước đường hoặc sữa công thức chỉ vì thấy sữa non ít có thể khiến trẻ bú mẹ ít hơn, từ đó làm giảm kích thích tạo sữa.
Bên cạnh đó, việc bổ sung không đúng chỉ định hoặc sử dụng dụng cụ không bảo đảm vệ sinh có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ.
Trong một số trường hợp, trẻ có thể cần phương án hỗ trợ dinh dưỡng riêng, chẳng hạn:
- Trẻ sinh non hoặc nhẹ cân.
- Trẻ mắc bệnh lý sau sinh.
- Trẻ bú yếu, khó đánh thức để bú.
- Trẻ không có nhịp nuốt rõ ràng.
- Trẻ tiểu ít, vàng da tăng hoặc cân nặng diễn biến không phù hợp.
- Mẹ và trẻ tạm thời phải điều trị hoặc cách ly.
Trong các tình huống này, phương án nuôi dưỡng cần được bác sĩ hoặc nhân viên y tế đánh giá cụ thể, thay vì thực hiện theo kinh nghiệm truyền miệng.
Những giọt sữa đầu tiên có ý nghĩa đặc biệt
Sữa non không phải là “sữa chưa về”. Đây chính là nguồn sữa đầu tiên được cơ thể người mẹ chuẩn bị cho trẻ từ khi mới chào đời.
Để hành trình nuôi con bằng sữa mẹ có khởi đầu thuận lợi, người mẹ cần được hỗ trợ da kề da, cho trẻ bú sớm, hướng dẫn ngậm bắt vú đúng và giải đáp kịp thời những lo lắng trong những ngày đầu sau sinh.
Khi trẻ bú kém, ngủ li bì, tiểu ít, vàng da tăng, tăng cân không phù hợp hoặc mẹ đau, nứt, tổn thương đầu vú, gia đình nên liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn và hỗ trợ chuyên môn.
Phòng Truyền thông.